تعدیل نیرو پیشنهاد شغل رؤیایی‌اش را از بین برد و او در شش هفته «با PDF خود گفت‌وگو کنید» را ساخت: معرفی به ۱۶ دنبال‌کننده، درآمد ماهانه ۵۹ هزار دلار در سه ماه و امروز حدود ۱۰ میلیون دلار در سال بدون هیچ سرمایه‌گذاری

فرآیند

از همین ابتدا روشن بگوییم: Chatbase امروز حدود ۳۰ کارمند دارد، پس مدت‌هاست که دیگر یک پروژه یک‌نفره نیست. دلیل حضورش در اینجا این است که همیشه فقط یک بنیان‌گذار داشته، هرگز حتی یک سنت سرمایه بیرونی نگرفته و شروعش تا جای ممکن معمولی بوده است: یک دانشجو که پیشنهاد کارش را از دست داد و یک حساب X با ۱۶ دنبال‌کننده.

مرحله ۱: پیشنهاد شرکت رؤیایی ناپدید می‌شود

یاسر السعید اهل مصر است و در کانادا علوم کامپیوتر خواند. در سال ۲۰۲۲، وقتی شرکت‌های فناوری تعدیل نیروی گسترده را شروع کردند، پیشنهاد شغلی‌ای که به‌عنوان فارغ‌التحصیل تازه از «شرکت رؤیایی‌اش» داشت پس گرفته شد.

او بعدها در X نوشت: «این روی سلامت روانم تأثیر زیادی گذاشت و نزدیک بود دوباره به افسردگی برگردم.» اما تصمیمی هم گرفت: «همیشه می‌دانستم که می‌خواهم یک پروژه جانبی برای کسب درآمد آنلاین بسازم، پس تصمیم گرفتم اجازه ندهم قربانی شوم و فکر کردم این فرصتی عالی برای شروع ساختن است.»

او همیشه پروژه‌های جانبی می‌ساخت. در دوران تحصیل، کنار کارآموزی روی پروژه‌های کوچک خودش کار می‌کرد؛ مثلاً سایتی برای امتیازدهی به درس‌ها به نام Rate My Courses، «با این هدف که فقط چیزی داشته باشم که بتواند پول دربیاورد.» او می‌گوید از سازندگان مستقلی مثل پیتر لِولز الهام گرفته است.

مرحله ۲: دیدن فرصت پیش از API ‏ChatGPT

API ‏ChatGPT هنوز منتشر نشده بود؛ او با مدل قدیمی‌تر Davinci-003 شرکت OpenAI کار می‌کرد. «آن زمان هیچ API‌ای نبود که گفت‌وگو را بفرستی و پاسخ بگیری. فقط با مدل پایه حرف می‌زدی، فقط completion بود، نه chat completion.»

او متوجه یک خلأ شد: مدل قدرتمند بود، اما داده‌های تو را نمی‌شناخت. چه می‌شد اگر می‌توانستی یک کتاب درسی، یک کتاب یا یک وب‌سایت را اضافه کنی و بعد با آن گفت‌وگو کنی؟ مردم بعدها این روش را RAG (تولید تقویت‌شده با بازیابی) نامیدند، اما آن زمان حتی اسمی هم نداشت. او دید که مردم مقاله می‌نویسند و ابزارهای خط فرمان می‌سازند، «اما هیچ محصولی نبود که بتوانی یک وب‌سایت را باز کنی، سندی اضافه کنی و بعد با آن گفت‌وگو کنی.»

او درباره این ایده با آدم‌های زیادی صحبت کرد. بسیاری ارزشش را ندیدند، یا ارزشش را دیدند اما باور نداشتند که مدل‌ها بهتر شوند. او شرط بست که بهتر می‌شوند.

بعد تصمیمی ناگهانی گرفت: «هر کاری را که در دانشگاه انجام می‌دادم متوقف کردم. دیگر سر کلاس نرفتم.» او ایمان داشت که «این فرصتی است که زیاد پیش نمی‌آید.»

او نه تحقیق بازار کرد و نه با کاربران مصاحبه. «در صنعتی که به سرعت هوش مصنوعی تغییر می‌کند، وقت نداری با کاربران حرف بزنی چون کاربری وجود ندارد. این یک پارادایم جدید است. آن‌ها هرگز چنین چیزی استفاده نکرده‌اند.»

مرحله ۳: عرضه برای ۱۶ دنبال‌کننده و پرداخت در کمتر از ۳۰ دقیقه

او با دست کد می‌نوشت، «پس هنوز کند بود»، و نسخه اول را حدود شش هفته بعد منتشر کرد.

در ۴ فوریه ۲۰۲۳ توییت کرد که Chatbase را ساخته است؛ ابزاری که به تو اجازه می‌دهد از هر سند PDF یک چت‌بات بسازی. در دموی آن، چت‌بات با سندی آموزش دیده بود که توضیح می‌داد خود Chatbase چطور کار می‌کند. توییت ابزارهایش را هم فهرست کرده بود، یعنی LangChain و Pinecone و OpenAI که روی Vercel مستقر شده بود، و به‌صراحت از سه توسعه‌دهنده دیگر به‌عنوان منبع الهام نام برده بود.

او در آن زمان ۱۶ دنبال‌کننده داشت. این توییت از آن زمان بیش از ۸۰۰٬۰۰۰ بار دیده شده است. روز بعد، دموی دیگری منتشر کرد: بارگذاری کتاب ناوال در Chatbase و پرسیدن سؤال از آن.

او بلافاصله شروع به دریافت پول کرد. «اولین پرداخت را از طریق Stripe ۳۰ دقیقه بعد از انتشار صفحه قیمت‌ها گرفتم.» بر اساس بایگانی‌های اینترنتی، قیمت‌ها در مارس ۲۰۲۳ ماهانه ۱۰، ۵۰ و ۲۰۰ دلار بود.

در ۱۰ مه ۲۰۲۳، حدود سه ماه پس از عرضه، توییت کرد: «امروز Chatbase ۵۹٬۰۰۰ دلار درآمد ماهانه (MRR) دارد.» و اضافه کرد: «از دست دادن آن شغل شاید بهترین اتفاقی بوده که تا حالا برایم افتاده است.»

مرحله ۴: تماس مشتریان در ساعت ۲ بامداد

رشد برای یک نفر بیش از حد سریع بود. «مشتریان عصبانی‌ای داشتم که ساعت ۲ بامداد به من زنگ می‌زدند. تمام روزم همین بود: ساختن و بهتر کردن محصول و حرف زدن با مشتریان.»

حدود دو و نیم تا سه ماه پس از عرضه، اولین نفر را استخدام کرد: یک دوست مهندس از دوران دانشگاه. یک ماه بعد نفر دوم را استخدام کرد که او هم دوستش بود. «چاره‌ای نداشتم. کاملاً روشن بود که باید کسی را استخدام کنم. رشدی نمایی بود.»

او نه سرمایه جذب کرد و نه دنبال هم‌بنیان‌گذار گشت؛ بخشی از دلیلش این بود که وقت نداشت. «من در سانفرانسیسکو نبودم. به این فکر نکردم که آدم‌ها وقتی می‌خواهند شرکتی راه بیندازند چه می‌کنند؛ اینکه اول باید ارائه سرمایه‌گذاری آماده کنی، بعد با سرمایه‌گذاران حرف بزنی، بعد دنبال هم‌بنیان‌گذار بگردی. فقط فرصت را دیدم و شروع به ساختن کردم.»

با نگاه به گذشته، فکر می‌کند در استخدام بیش از حد کند بوده است. شرکتی که با منابع خودش رشد می‌کند درآمد مشتریان را خرج می‌کند و «می‌خواهی مطمئن شوی که همیشه بازده سرمایه‌گذاری مثبت است»؛ همین باعث شد در ابتدا بیش از حد محتاط باشد.

مرحله ۵: از «با PDF خود گفت‌وگو کنید» تا پلتفرم خدمات مشتری با هوش مصنوعی

Chatbase امروز با نسخه اولش تفاوت زیادی دارد. از «یک PDF بارگذاری کن و با آن گفت‌وگو کن» به پلتفرمی برای دستیارهای هوش مصنوعی خدمات مشتری تبدیل شده است: کسب‌وکارها اسناد، وب‌سایت‌ها و داده‌های دیگر را به آن می‌دهند و Chatbase دستیارهای هوش مصنوعی‌ای می‌سازد که در پنجره گفت‌وگوی وب‌سایت، ایمیل، تماس صوتی و کانال‌های دیگر به سؤال‌های مشتریان پاسخ می‌دهند؛ یک صندوق پشتیبانی هم دارد. پلن پایه Hobby اکنون ماهانه ۴۰ دلار است.

مسیر مستقیم نبود. «در استارتاپ‌های هوش مصنوعی، ورودی‌ها هر روز تغییر می‌کنند. بر اساس چیزی که امروز می‌دانی تصمیم می‌گیری، اما بعد نباید غرور داشته باشی. اگر یک هفته یا یک ماه بعد بعضی ورودی‌ها تغییر کرد، باید خیلی سریع مسیر دیگری را در پیش بگیری.»

او حتی معتقد است که یک شرکت کوچک باید نوعی دیکتاتوری باشد: «اگر به بنیان‌گذار اعتماد داری و فکر می‌کنی به اندازه کافی باهوش است، باید دیکتاتوری باشد. نمی‌خواهی سرعتش کم شود.» او همچنین می‌پذیرد که اگر بنیان‌گذار به اندازه کافی باهوش نباشد و تیم به او اعتماد نداشته باشد، شرکت در هر حال جواب نمی‌دهد.

او مدام به تیم می‌گوید که تغییر نظر خوب است: «ورودی‌ها خیلی سریع تغییر می‌کنند و چسبیدن به چیزی فقط به این دلیل که نمی‌خواهی بد به نظر برسی، فکر خیلی بدی است.»

مرحله ۶: ۹ میلیون دلار ARR و بعد خرج کردن برای رشد

در آوریل ۲۰۲۶، یاسر مهمان پادکست Solo Founders شد. او گفت Chatbase در حدود سه سال به ۹ میلیون دلار ARR رسیده است، با حدود ۳۰ نفر و بدون هیچ سرمایه‌گذاری بیرونی. بر اساس داده‌های Stripe که TrustMRR مستقیماً می‌خواند، تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶ Chatbase ۸۶۳٬۶۳۲ دلار درآمد ماهانه (MRR) داشت (حدود ۱۰٫۴ میلیون دلار در سال)، کل درآمدش ۱۹٬۲۱۳٬۲۲۷ دلار بود و ۱۲٬۴۲۴ اشتراک فعال داشت.

شیوه رشد هم تغییر کرده است. رشد اولیه ارگانیک بود؛ شرکت بعدها شروع به سرمایه‌گذاری روی تبلیغات پولی، محتوا و فروش برون‌گرا کرد و تیم فروش را تنها در حدود ۷ تا ۸ میلیون دلار ARR تشکیل داد. او گفت: «مدت زیادی است که سودآوریم و حالا به چیزی که می‌سازیم ایمان زیادی داریم. شاید حتی بیشتر از خیلی از شرکت‌های مورد حمایت سرمایه‌گذاران خطرپذیر پول خرج می‌کنیم.»

او با شنا و تیراندازی با کمان بزرگ شد و می‌گوید ورزش‌های انفرادی یک چیز به او یاد دادند: «فقط می‌توانی خودت را مقصر بدانی.» دلیل اینکه بنیان‌گذار تنها بودن را دوست دارد هم همین است: «اینکه همه‌چیز تقصیر من است را دوست دارم.»

درباره اینکه چرا سرمایه جذب نکرده، رک است: «اگر یک کسب‌وکار هوش مصنوعی را با منابع خودت به ۱۰۰ میلیون دلار ARR برسانی، همه آن را موفقیت می‌نامند. اما فکر نمی‌کنم اگر ۱۰۰ میلیون دلار جذب کرده باشی، موفقیت حساب شود.»

تحلیل

۱. خبر بد می‌تواند فرصتی را به زور خلق کند. از دست دادن پیشنهاد کار نزدیک بود او را به افسردگی بکشاند، اما همچنین به او زمان و انگیزه داد تا محصول خودش را بسازد. به قول خودش، از دست دادن آن شغل شاید بهترین اتفاقی بوده که برایش افتاده است.

۲. وقتی فناوری جدیدی ظاهر می‌شود، ساختن از تحقیق کردن بهتر است. هیچ‌کس تا آن زمان محصولی از نوع «با اسنادت گفت‌وگو کن» استفاده نکرده بود، پس مصاحبه با کاربران نمی‌توانست پاسخی بدهد. او به قضاوت خودش اعتماد کرد، محصول را ساخت و واکنش بازار را دید.

۳. سرعت بزرگ‌ترین مزیت در شروع کار است. او نسخه اول را در شش هفته منتشر کرد و از روز اول صفحه قیمت گذاشت. خودش می‌پذیرد که دلیلش برای عجله «شاید درست نبود»، اما خود حس فوریت درست بود.

۴. دریافت پول از ابتدا به تو اجازه می‌دهد جذب سرمایه را کنار بگذاری. ۳۰ دقیقه پس از انتشار صفحه قیمت‌ها کسی پرداخت کرد. درآمد از روز اول شرکت را سرپا نگه داشت، پس او هرگز برای زنده ماندن نیازی به جذب سرمایه پیدا نکرد.

۵. محصول باید همراه با بازار تغییر کند. از «با PDF خود گفت‌وگو کنید» تا پلتفرم خدمات مشتری با هوش مصنوعی، Chatbase مدام خودش را تطبیق داد. در صنعتی که سریع تغییر می‌کند، آمادگی برای تغییر نظر مهم‌تر از چسبیدن به برنامه اولیه است.

۶. رشد با منابع شخصی، محافظه‌کاری بیش از حد را آسان می‌کند. او فکر می‌کند در ابتدا در استخدام بیش از حد کند و در خرج کردن بیش از حد محتاط بوده است. وقتی سود و ایمان کافی داری، باید آماده سرمایه‌گذاری بیشتر باشی.

اقدام

۱. با ابزارهای جدید کار کن و ببین چه چیزی تازه ممکن شده است. وقتی مدل‌ها و APIهای جدید عرضه می‌شوند، بپرس چه کاری از آن‌ها برمی‌آید که قبلاً ممکن نبود. فرصت‌ها اغلب همان‌جا هستند.

۲. یک نسخه اول قابل استفاده را هرچه سریع‌تر منتشر کن. منتظر امکانات بی‌نقص نمان. نسخه‌ای بساز که ارزش اصلی را نشان دهد، یک دمو ضبط کن و منتشرش کن.

۳. از روز اول صفحه قیمت بگذار. حتی اگر فقط چند ده کاربر داری، بگذار کسانی که می‌خواهند پول بدهند پرداخت کنند. اینکه کسی پول می‌دهد یا نه، صادقانه‌ترین آزمون تقاضاست.

۴. پیشرفتت را عمومی به اشتراک بگذار. دموها و اعدادت را در X و پلتفرم‌های مشابه منتشر کن. یاسر هنگام عرضه ۱۶ دنبال‌کننده داشت، اما یک توییت دموی خوب می‌تواند به صدها هزار نفر برسد.

۵. اول آدم‌هایی را استخدام کن که به آن‌ها اعتماد داری. وقتی به کمک نیاز داری، از دوستان یا هم‌کلاسی‌هایی شروع کن که از قبل می‌شناسی و به آن‌ها اعتماد داری؛ آن‌ها فرهنگ اولیه شرکت را شکل می‌دهند.

۶. مرتب بررسی کن که آیا بیش از حد محافظه‌کاری. اگر کسب‌وکارت به‌طور پایدار سودآور است، از خودت بپرس: آیا سرمایه‌گذاری‌هایی هست که فقط چون نمی‌خواستی پول خرج کنی از آن‌ها گذشته‌ای؟